Το μέλασμα είναι ένα  αισθητικό "πρόβλημα" κατά το οποίο εμφανίζονται ανομοιόμορφες  σκουρόχρωμες κηλίδες στο μέτωπο, μάγουλα, πάνω χείλος και μύτη. Επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπων και ιδιαίτερα τις γυναίκες μιας και είναι σε μεγάλο βαθμό ορμονοεξαρτόμενο.

Είναι ένα θέμα για το οποίο λαμβάνω πολύ συχνά ερωτήσεις για την αντιμετώπισή του. Όπως σας υποσχέθηκα λοιπόν, έκανα το τελευταίο διάστημα μία εκτενή έρευνα για να συγκεντρώσω κάποιες σχετικές πληροφορίες  και κυρίως να ανακαλύψω  ποιοι είναι  μέχρι σήμερα τουλάχιστον οι πλέον αποτελεσματικοί τρόποι θεραπείας.

Αιτίες εμφάνισης του Μελάσματος

Το μέλασμα εμφανίζεται σε άτομα με γενετική προδιάθεση συνήθως κατά την διάρκεια ορμονικών διαταραχών, όπως εγκυμοσύνη, αντισυλληπτικών χαπιών και ορμονοθεραπείας.  Ο συνδυασμός γενετικής προδιάθεσης,  ορμονικού προφίλ και έκθεσης στον ήλιο είναι ικανός να πυροδοτήσει άμεσα την εμφάνιση δυσχρωμίας και να χειροτερέψει υπάρχουσες.  Πολλές φορές το μέλασμα δημιουργείτε πολύ σταδιακά μερικές φορές επί σειρά ετών, και δεν γίνεται ορατό μέχρι να φτάσει σε πολύ προχωρημένο στάδιο. Πρώιμα στάδια της πάθησης μπορεί να είναι ορατά μόνο με τη χρήση Wood's lamp ή άλλες συσκευές ανάλυσης  βαθύτερων στρωμάτων του προσώπου.

Τα κακά νέα είναι πως η αντιμετώπιση του είναι εξαιρετικά δύσκολη και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από τον τύπο Fitzpatrick του κάθε δέρματος. Όσο πιο σκουρόχρωμη η επιδερμίδα τόσο πιο δύσκολη η μείωση του και η πιθανή επιδείνωση σε μη κατάλληλη ή επιθετική αγωγή. Τα καλά νέα είναι πως όντως υπάρχουν κάποιες λύσεις που μπορούν να το μειώσουν σε σημαντικό βαθμό. Οι επαγγελματικές θεραπείες με ειδικά μηχανήματα Laser ή βαθιά peel  προσφέρουν σε κάποιες περιπτώσεις μία γρήγορη και άμεσα αποτελεσματική λύση αλλά συνήθως δεν προτείνονται σε άτομα με σκουρόχρωμη επιδερμίδα. Το κόστος επίσης μπορεί  να είναι απαγορευτικό για να συντηρούμε το αποτέλεσμα μιας και το  μέλασμα  εύκολα υποτροπιάζει.

Η καλύτερη και ασφαλέστερη οδός μέχρι τώρα τουλάχιστον είναι η τοπική αγωγή με φαρμακευτικές ουσίες και κατάλληλα ήπια peel  που μπορούμε να ακολουθούμε στο σπίτι μας για σημαντική βελτίωση και συνεχή έλεγχο του.


Α. Επαγγελματικές θεραπείες


A. Θεραπείες με Laser

Όπως ανέφερα προηγουμένως σε κάποιες περιπτώσεις ιδιαίτερα τις πιο ανοιχτόχρωμες επιδερμίδες την πιο άμεση λύση μπορούν να δώσουν επαγγελματικές θεραπείες στον δερματολόγο ή πλαστικό με ειδικά μηχανήματα. Τα πιο διαδεδομένα και αποτελεσματικά αυτήν την στιγμή είναι τα Ιpl (μηχανήματα με παλμικό φως), Q-switched Nd:YAG laser και τα Fractional laser. Είναι μία καλή λύση να έχετε στα υπ όψιν για σχετικά γρήγορο αποτέλεσμα αλλά ο γιατρός θα πρέπει να αξιολογήσει αν είστε κατάλληλη υποψήφια μιας και τα μηχανήματα ιδίως τα Ipl ενδείκνυνται μόνο για τις ανοιχτόχρωμες- μέτριες επιδερμίδες. Κάποιες  περιπτώσεις βέβαια  δεν ανταποκρίνονται καθόλου στις θεραπείες με μηχανήματα ή ακόμα και μπορούν να επιδεινώσουν την κατάσταση.


B. Θεραπείες με Βαθιά peel.

Και σε αυτήν την περίπτωση, η ένδειξη είναι  μόνο οι ανοιχτόχρωμες έως σταρένιες επιδερμίδες  μιας και οι πιο σκουρόχρωμες μπορεί να αντιδράσουν στην φλεγμονή που επιφέρει το peel και να χειροτερέψουν την δυσχρωμία. Ο γιατρός βέβαια μπορεί να αξιολογήσει αν είστε κατάλληλη υποψήφια για βαθύ peel. Το αποτέλεσμα όταν η θεραπεία γίνεται σωστά είναι συχνά εντυπωσιακό. Η λύση αυτή όμως δεν είναι πανάκεια όμως ούτε και επιθυμητή από κάθε άτομο μιας και προϋποθέτει σημαντική περίοδο αποθεραπείας και απουσία από εργασία και κοινωνικές εμφανίσεις. Επίσης δεν αντιμετωπίζει την αιτία και χρειάζεται και πάλι συστηματικά σημαντική προφύλαξη από την ηλιακή ακτινοβολία για να μην υποτροπιάσει το πρόβλημα.


Β. Θεραπείες στο σπίτι


1η Λύση: Mandelic acid peel (Μανδελικό οξύ)

Τα ήπια peel γενικά χρησιμοποιούνται από δερματολόγους για την ελάττωση του μελάσματος αλλά χρειάζονται αρκετές επαναλήψεις για να έχουμε σημαντική βελτίωση. Λόγω της ήπιας δράσης τους είναι όμως είναι πολύ πιο ασφαλή για τις περισσότερες επιδερμίδες από τα πιο βαθιά, δραστικά peel. Μεγάλο πλεονέκτημα επίσης είναι ο ελάχιστος σχετικά ερεθισμός και ξεφλούδισμα και η δυνατότητα να κάνετε στο σπίτι σε τακτική βάση τα peel μόνες σας ώστε να κρατάτε ένα σταθερό αποτέλεσμα και ασφαλώς με τον πιο οικονομικό τρόπο. Αν και υπάρχουν αρκετές κατηγορίες ήπιων peel το καλύτερο και πιο ασφαλές peel για δυσχρωμίες και μέλασμα σύμφωνα και με αξιολογήσεις  ατόμων είναι το mandelic  peel. Το mandelic peel είναι ένα  Άλφα – υδροξυ, παράγωγο αμυγδάλου, και είναι κατάλληλο  για δέρματα που εμφανίζουν συνδυασμό φωτογήρανσης με  υπερμελάχρωση και επίσης για δέρματα με ακμή.

Πλεονεκτήματα: Είναι ένα από τα πλέον ασφαλή peel. Δεν δημιουργεί ερεθισμό στα περισσότερα άτομα και έτσι είναι κατάλληλο και για τις πιο ευαίσθητες επιδερμίδες. Οι αλλαγές   γίνονται σταδιακά χωρίς να χρειάζεται χρόνος αποθεραπείας.


Η  κύρια δράση του Mandelic είναι:
  • Διασπά τους δεσμούς των κερατινοκυττάρων της κεράτινης στοιβάδας βοηθώντας σταδιακά στην απομάκρυνσή  τους.
  • Διεγείρει σημαντικά την παραγωγή πρωτεογλυκάνων και κολλαγόνου του δέρματος.
  • Ενυδατώνει σημαντικά την επιδερμίδα


Προτεινόμενος τρόπος αγωγής με mandelic peel

Εφαρμογή mandelic peel 20-25%  1-2 φορές την εβδομάδα αρχικά για να αξιολογήσουμε την αντίδραση της επιδερμίδας και  αν νιώθουμε ότι δεν υπάρχει  ερεθισμός  κάνουμε δύο φορές την εβδομάδα ή προχωράμε με ισχυρότερη συγκέντρωση 30-40%.

Ανάλογα με την επιδερμίδα  προσαρμόζουμε και την εφαρμογή του peel ώστε να αποφύγουμε δυσάρεστες εκπλήξεις. Πάντα ξεκινάμε πολύ συντηρητικά . Καλύτερα να αργήσουμε λίγο να δούμε το αποτέλεσμα παρά να προκαλέσουμε μεγαλύτερη ζημία. Τα peel πάντα ενέχουν κάποιον  κίνδυνο εάν δεν σεβαστούμε την εν δυνάμει δράση  τους. Υπάρχουν πχ ανθεκτικές επιδερμίδες που με το 25% mandelic δεν θα νιώσουν την παραμικρή ενόχληση και χρειάζονται πιο ισχυρή συγκέντρωση για να δουν ουσιαστικό αποτέλεσμα και άλλες πιο ευαίσθητες ή αντιδραστικές που θα καταλάβουν κάποια ενόχληση ή τσούξιμο ακόμα και με 20%.
  1. Για ανθεκτικές  επιδερμίδες απλώνουμε το διάλυμα σε λεπτή στρώση με ένα βαμβάκι και αφήνουμε το peel  να δράσει για 3 λεπτά. Κατόπιν  ξεπλένουμε καλά. Αν στις 3 μέρες δεν βλέπουμε κάποια αντίδραση μπορούμε να επαναλάβουμε την εφαρμογή του και να το αφήσουμε 4 -5 λεπτά πριν ξεπλύνουμς.
  2. Για ευαίσθητες επιδερμίδες καλύτερα να ξεκινήσουμε με 15%. Εφαρμόζουμε το διάλυμα και αν νιώσουμε τσούξιμο ξεπλένουμε καλά στο 1 λεπτό. Αφήνουμε μερικές μέρες να περάσουν και αν όλα καλά  κάνουμε μία εφαρμογή  μετά από μία εβδομάδα από την πρώτη εφαρμογή αφήνοντας λίγο το διάλυμα αυτή τη φορά 2-3 λεπτά. Προχωρούμε πάντα με συντηρητικό ρυθμό μέχρι να εξοικειωθούμε με την χρήση του και την ανεκτικότητά του από την επιδερμίδα μας.
Η χρήση ήπιων-μετρίων γενικά  peel συνδυάζεται τέλεια με συσκευή δερμοαπόξεσης. Θα σας συνιστούσα να τα έχετε και τα δύο στην διάθεσή σας πριν ξεκινήσετε τις θεραπείες ώστε σε περίπτωση που θελήσετε να απομακρύνετε τα νεκρά κύτταρα πιο γρήγορα και να επιταχύνετε την διαδικασία απολέπισης. Το αποτέλεσμα άλλωστε θα είναι καλύτερο αρκεί να προσέξετε να χρησιμοποιήσετε την συσκευή δερμοαπόξεσης με μετριοπάθεια και σε μέτρια ένταση.

 Προφυλάξεις.
  • Ποτέ μην εφαρμόσετε το peel χωρίς να κάνετε ένα patch-test  με περίοδο αναμονής 48 ωρών για τα αποτελέσματα.
  • Διακόψτε την χρήση τρετινοίνης, υπεροξείδιο του βενζολίου, προϊόντα ακμής και οποιαδήποτε άλλα προϊόντα που δημιουργούν ξηρότητα  24 ώρες πριν και μετά από τη χρήση ενός Αλφα Υδρόξυ peel (ΑΗΑ)  ή Βήτα Υδρόξυ peel (ΒΗΑ).
  • Ποτέ μη κάνετε πηλινγκ με  προϊόντα scrub, ούτε δερμοαπόξεση μέσα στο επόμενο 24ωρο  από τη χρήση του peel.
  • Ποτέ μην εφαρμόσετε ένα χημικό peeling σε ερεθισμένο δέρμα.
  • Σταματάμε την χρήση peel κατά την διάρκεια των μηνών με έντονη ηλιοφάνεια και αποφεύγουμε την έκθεση στον ήλιο τις επικίνδυνες ώρες από 12-6.00 μμ.


2η Λύση: Tri-luma

Στο εξωτερικό  οι δερματολόγοι συνταγογραφούν για την μείωση του μελάσματος μία κρέμα την Tri-Luma  που δίνει με μεγάλο ποσοστό επιτυχίας. Η Tri-luma είναι ένας συνδυασμός υδροκινόνης -  Τρετινοίνης - και φθοριοκινολόνης (στεροειδές αντι-φλεγμονώδες). Η κρέμα εφαρμόζεται στις προσβεβλημένες περιοχές άπαξ ημερησίως, και είναι αποτελεσματική συνήθως μέσα σε 6 - 8 εβδομάδες χρήσης αλλά σε κάποιες περιπτώσεις από τις 2 εβδομάδες. Υπάρχει  διαθέσιμη και διαδυκτιακά αλλά είναι πανάκριβη γύρω στα 80 ευρώ ένα σωληνάριο των 15 ml

Εναλλακτικά σαν θεραπεία στο σπίτι μπορείτε να δοκιμάσετε  τον  συνδυασμό των φαρμακευτικών αυτών ουσιών, που πέρα από την εύκολη αντιγραφή σε DIY αγωγή είναι πολύ πιο οικονομική λύση και μπορείτε να βρείτε τα δραστικά συστατικά σε κάθε φαρμακείο. Επίσης  επειδή δεν μου αρέσει η ιδέα χρήσης κορτιζόνης στο πρόσωπο, προτιμώ τον συνδυασμό μόνο των δύο πρώτων συστατικών ή αν θέλετε ακόμα καλύτερα μπορείτε να χρησιμοποιήσετε στην θέση της κορτιζόνης την anticort της frezyderm που είναι τελείως φυσικό αντιφλεγμονώδες προϊόν και μιμείται την δράση της κορτιζόνης με απόλυτη ασφάλεια. Την συγκεκριμένη την έχω χρησιμοποιήσει κάποιες φορές όταν εμφάνισα έκζεμα στα δάκτυλά του χεριού (από αλλεργία σε μανόν) και γνωρίζω πως είναι  αποτελεσματική μιας και με βοήθησε πολύ στην μείωση του εκζέματος. Εάν θέλετε όμως μπορείτε και να παραλείψετε αυτό το συστατικό. Απλά βοηθάει στον περιορισμό πιθανού ερεθισμού και φλεγμονής.

DIY Tri-luma

  1. Υδροκινόνη 2-4%
  2. τρετινοίνη/Airol
  3. Anticort (προαιρετική)


Προτεινόμενος τρόπος αγωγής με DIY Tri-luma.

Κατά την έναρξη της αγωγής με υδροκινόνη και  τρετινοΐνη,  εναλλάσσονται τις πρώτες φορές την νύχτα  ώστε το δέρμα σας σιγά-σιγά συνηθίσει σε αυτά. Χρησιμοποιήστε υδροκινόνη μόνο για τις καφέ κηλίδες και τη τρετινοΐνη κρέμα σε όλο το πρόσωπό σας. Εάν η επιδερμίδα σας τις ανέχεται, προχωράτε σε χρήση και των δύο κρεμών κάθε βράδυ. Αν η θεραπεία είναι απόλυτα  ανεκτή, χρησιμοποιήστε  την υδροκινόνη  και το πρωί. Θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε SPF 50+ και να αποφεύγουν τον ήλιο. Εάν χρησιμοποιείται και την anticort απλώστε την σαν τελευταίο βήμα μετά τις άλλες δύο.

 Προφυλάξεις.
  • Η υδροκινόνη  μπορεί  να προκαλέσει ξηρότητα και ερεθισμό. Για κάποιον που δεν έχει χρησιμοποιήσει ποτέ πριν υδροκινόνη,  προτείνεται αρχικά ή χρήση  με 0,05%.
  • Κρέμα τρετινοΐνη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
  • Σύμφωνα με τους δερματολόγους μπορείτε να χρησιμοποιήσετε με ασφάλεια υδροκινόνη έως και τρεις μήνες κάθε φορά.  Ακόμη και αν είναι αποτελεσματική θα πρέπει να κάνετε  μια τρίμηνη διακοπή της μετά την αρχική θεραπεία. Μπορείτε μετά να επαναλάβετε την θεραπεία με υδροκινόνη για άλλους τρεις μήνες.
  • Αν δεν έχετε δει αποτέλεσμα τους  τρεις πρώτους μήνες,  ίσως τότε  το δέρμα σας  δεν ανταποκρίνεται στην αγωγή και θα ήταν σκόπιμο να δοκιμάσετε κάτι άλλο.
  • Σταματάμε την αγωγή κατά την διάρκεια των μηνών με έντονη ηλιοφάνεια

3. Άλλες Εναλλακτικές προτάσεις.


 1. Καστορέλαιο
Κάποιες κυρίες σε φόρουμ αναφέρουν ότι το καστορέλαιο τις βοήθησε. Δεν ξέρω πόσο αληθεύει και για να πω την αλήθεια χλωμό μου φαίνεται αλλά  είναι ασφαλές οικονομικό και μπορείτε να το συνδυάσετε άνετα με τα παραπάνω.  Αν σας ενδιαφέρει μπορείτε να διαβάστε ενδεικτικά 2 ιστορίες  από ξένες σελίδες (στην αγγλική γλώσα) :
  1. Επάλειψη με καστορέλαιο... realself.com/forum
  2. Καστορέλαιο με μηλόξυδο και αλόη Διαβάστε την ιστορία εδώ http://community.babycenter.com

 2. Ενδοκρινολογική θεραπεία: Επίσης αξίζει να έχετε υπ΄όψιν ότι το ορμονικό σας προφίλ μπορεί να ευθύνεται σημαντικά για το μέλασμά σας.Μια επίσκεψη σε ενδοκρινολόγο να σας βοηθήσει να ρυθμίσετε σωστά τις ορμόνες σας ώστε να έχετε καλύτερες πιθανότητες η εξωτερική αγωγή να είναι πιο αποτελεσματική. Επίσης η κόπωση των επινεφριδίων μπορεί να δημιουργεί ορμονική ανισορροπία και  κάποιες γυναίκες είδαν σημαντική βελτίωση όταν  αντιμετώπισαν το πρόβλημα. Διαβάστε ένα σχετικό άρθρο εδώ


Καθημερινή φροντίδα

Κατά την διάρκεια της θεραπείας χρησιμοποιήστε καθημερινά μια απλή αναπλαστική ενυδατική κρέμα και ασφαλώς ισχυρή αντηλιακή κρέμα. Σε περίοδο συντήρησης μπορείτε να χρησιμοποιείτε πέρα από την ενυδατική σας και κάποια ειδική λευκαντική κρέμα φροντίδας  με κύρια συστατικά ουσίες με λευκαντική ιδιότητα:

Γνωστές λευκαντικές ουσίες είναι:
  • Το αζελαικό οξύ (δυνητικά ερεθιστικό)
  • το κοχικό οξύ,
  • η αρμπουτίνη,
  • τα ρετινοείδή,
  • η βιταμίνη C,
  • η Νιασιναμίδη,
  • εκχύλισμα γλυκόριζας

Τελικό Συμπέρασμα

Οι πιο αποτελεσματικές και ταυτόχρονα ασφαλείς αγωγές για την αντιμετώπιση του μελάσματος μέχρι στιγμής φαίνεται πως είναι η τοπική χρήση μανδελικού peel και η χρήση της Tri-luma. Οι επαγγελματικές θεραπείες με μηχανήματα μπορεί να δώσουν πολύ καλό αποτέλεσμα αλλά συνήθως προτείνονται σε άτομα με μέτρια έως ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα. Δυστυχώς όμως η υπερμελάγχρωση και το μέλασμα εύκολα σχετικά υποτροπιάζουν. Μετά το πέρας της οποιασδήποτε θεραπευτικής αγωγής είναι απαραίτητη  συνεχής φροντίδα με ειδικές κρέμες που να περιέχουν συστατικά που καταστέλλουν την μελανογένεση. Ένας συνδυασμός κατα την διάρκεια του χρόνου με λευκαντικές κρέμες  και  ευρέως φάσματος  πολύ ισχυρή προστασία από τον ήλιο καθώς και τακτικά ήπια χημικά peeling μπορεί να προσφέρουν τεράστια βελτίωση αυτής της επίμονης  κατάστασης.

Σημείωση

Οι πληροφορίες στο άρθρο είναι απλά προϊόν εκτεταμένης έρευνας σχετικά με τους μέχρι τώρα διαθέσιμους τρόπους αντιμετώπισης του μελάσματος σε δημοσιεύσεις και έντυπα δερματολογίας, αξιολογήσεις από περιπτώσεις ατόμων με μέλασμα και σχετικά φόρουμ (όπως αναγράφονται παρακάτω).  Ελπίζω να βρείτε τις πληροφορίες χρήσιμες και αν ακολουθήσετε κάποιες από τις προτεινόμενες θεραπείες θα χαρώ να μοιραστείτε εδώ  την πρόοδό σας και την εμπειρία σας.

Κύριες Πηγές